అన్నమాచార్య చరిత్రము
మరలఁ బాటలు పాడించుట
కవులు విద్వాంసులు గాయకుల్ భూమి-
ధవులు సామంతులు దనుఁ జుట్టి కొలువ-
నంగజగురుమీఁద నభినవంబైన-
శృంగారయుతపదశ్రేణిఁ బాడింప
"చెలులార ! వేంకటశిఖరనాయకుని-
కలికికిఁ గడగంటఁ గనుపట్టునెఱుపు
చెలువ మేగతి నుండెఁ జెప్పరే " యనిన
"నలువునఁ బ్రాణేశు నాఁటిన చూపు
నిలువునఁ బెఱుక నూనిన శోణితంబు
తలపోయఁ గాదుగదా " యన్న పదము
పలుమఱుఁ బాడించి పాడించి చొక్కి
తలయూఁచి "యిది ! కవిత్వం " బని మెచ్చి
యనుపమంబైన ద్రోణాచార్యుమహిమ
గనియుఁ ద్రౌపదితండ్రి గర్వించినటుల-
నన్నమాచార్యు మహత్త్వ మంతయును
గన్నారఁ గనియును గర్వాంధుఁడగుచు
పదరక వేంకటపతిమీఁద నుడువు-
పదముల రీతి నా పై నొక్కపదము
చెప్పుమా యనవుడుఁ జెవు లిరుగేల-
నప్పళింపుచు మూసి హరిహరీ ! యనుచుఁ
బరమపతివ్రతాభావంబుఁ బూని
హరి ముకుందునిఁ గొనియాడు నా జిహ్వ
నినుఁ గొనియాడంగనేర దెంతైన
నను నెట్లు పలికితి నైచ్యంపుఁబలుకు-
నాయచ్యుతునిఁ దక్క నన్యుల వినుతి-
సేయుట నా కన్న చెలియలి వావి
Oct 1, 2009
కవులు విద్వాంసులు గాయకుల్ భూమి- ధవులు సామంతులు దనుఁ జుట్టి కొలువ-
Sep 28, 2009
ఆఱని దివ్వె, యక్షయమహానిధి చూపు నవాంజనంబు, నూ రూరికి వచ్చి తోడుపడ నోపిన బంధుఁడు,
శశాంక విజయము
అత్రి ముని గావించిన విద్యా ప్రశంస
చ.
ఉ.
క.
ఈ పద్యాలు చదువుతుంటే భర్తృహరి సుభాషితాలు గుర్తుకొస్తున్నాయి నాకు.
ముఖ్యంగా ఏనుగు లక్ష్మణ కవిగారి పద్యాలు
శ్లో!!
విద్యానామ నరస్య రూపమధికం ప్రచ్ఛన్నగుప్తం ధనం!
విద్యా భోగకరీ యశస్సుఖకరీ విద్యాగురూణాం గురుః!
విద్యా బంధుజనో విదేశగమనే విద్యా పరం లోచనం!
విద్యా రాజసుపూజ్యతే నహి ధనం విద్యావిహీనః పశుః!! భర్తృహరి.నీతి.16.
ఉ.
విద్య నిగూఢగుప్త మగు విత్తము రూపము పూరుషాళికిన్
విద్య యశస్సు భోగకరి విద్య గురుండు విదేశబంధుఁడున్
విద్య విశిష్టదైవతము విద్యకు సాటి ధనంబు లే దిలన్
విద్య నృపాలపూజితము విద్య నెఱుంగనివాఁజు మర్త్యుడే. ఏనుగు లక్ష్మణ కవి
మానవులకు విద్యయే సౌందర్యము;అదియే గుప్త ధనము; చదువే కీర్తిని,సుఖమును,భోగమును కలిగించును; విద్యయే గురువులకు గురువైనది; విదేశములకు పోయినపుడు విద్యయే బంధువు; అదియే మరొక కన్నువంటిది; రాజసభలలో పూజార్హత విద్యకే గాని ధనమునకు గాదు. ఇంతటి శ్రేష్ఠమైన విద్య లేని నరుడు వింతపశువు మాత్రమే.
ఇదే కాకుండా ఇంకా
విద్య యొసగును వినయంబు,
వినయంబునను బడయు పాత్రత,
పాత్రత వలని ధనంబు, దాని వలన
ఐహికాముష్మిక సుఖంబు లందు నరుండు.
Sep 27, 2009
కనకాంబరుని గుణగణముల్ శ్రుతులు గని చిక్కుగొనురీతిఁ గను కపోలములు
అన్నమాచార్య చరిత్రము
రాయఁ డన్నమాచార్యుని మరలఁ బిలిపించుట
కనకాంబరుని గుణగణముల్ శ్రుతులు
గని చిక్కుగొనురీతిఁ గను కపోలములు
నత్తఱి మదిలోని హరికీర్తి మొలక-
లొత్తినగతి నున్న యూర్ధ్వపుండ్రములు
లాలితాచ్యుతభక్తిలలన వరించు-
మాలికగతి తిరుమణివడంబులును
తలనిడు విష్ణుపాదపుఁ దమ్మిపువ్వు
మెలుపైన కెంబట్టు మేలుకుళ్ళాయి
అరవిందనయను కృపామృతధార-
కరణిఁ జూపట్టెడు కంఠమాలికయు
నరహరికై కంకణము గట్టియున్న-
సరణిఁ జూపట్టు పచ్చల కడియములు
ధవళనేత్రుని శారదావిలాసంబు
నివసించునట్లున్న నిలువు పేరణము
వాసుదేవునియాజ్ఞ వడిఁ జుట్టుకొన్న-
యా సత్త్వగుణమున నలరు దుప్పటము
నలవఁడ జతురంతయానంబు నెక్కి
బలసి సంకీర్తనపరుల సేవింప
ఘనతర ధవళ శంఖధ్వానమడరఁ
జనుదెంచి నృపతి యాస్థానంబు చెంతఁ
బల్లకి డిగి వెంటఁ బరఁగు వైష్ణవుని-
నల్లన చెయ్యూఁది యాలోని కరిగి
కూరిమిఁ దనరాక కోరి వీక్షించు-
నారాజుఁ గదిసి నెయ్యముతియ్య మెసఁగ
సొలవక " శ్రీనివాసో రక్ష " తనుచు
నెలమిఁ జే తిరుమణి నిచ్చె నిచ్చుటయు,
నెదురుగాఁ జనుదెంచి యెలమిఁ జేకొనుచు
ముదమునఁ గరపద్మములు సాఁగి మ్రొక్కి
యన్నమాచార్యుతో ననుఁగు దీపింపఁ
దిన్నని పసిఁడిగద్దియమీఁద నుండి
Sep 22, 2009
కర్ణాట కామినీ కర్ణావతంసిత కర్ణి కార పరాగ గణము రాల్చి
ప్రతిష్ఠానపురం లోని పుష్పలావికలు
సీ.
చ.
చారు చిరత్న రత్నమయ సౌధముల న్బురి వైశ్య కన్యకల్ గీరనగింజ లాడు తఱిఁ,
ప్రతిష్ఠాన పుర వర్ణన -శశాంక విజయముఉ.
భూమికి రత్నగర్భ అనే పేరు అలావచ్చిందట.
Sep 21, 2009
కలువల చెలికాడు, కళల కెల్లను వీడు, నెత్తమ్మి నేస్తకానికిని జోడు,
బాలచంద్రుని అందచందములు
అత్రి మహామునికీ అనసూయాదేవికీ త్రిమూర్త్యంశమున ముగ్గురు పుత్త్రులు - దత్తాత్రేయుడు, దూర్వాస మహాముని, చంద్రుడు పుడతారు. వారిలో కనిష్టుడైన బాలచంద్రుని అందచందాల్ని ఈ విధంగా వర్ణిస్తాడు వేంకటపతి కవి.
సీ.
దద్దయుఁ ద ద్దయ నెసఁగెను
భుజములు తమ్మి తూండ్లు, కను బొమ్మలు సింగిణి విండ్లు, చన్ను ల క్కజపుఁ బసిండి గిండ్లు,
ప్రతిష్ఠాన పురం లోని క్రొవ్విరి బోండ్ల వర్ణన యిది. ఎంతందంగా ఉందో చూడండి.
నక్షత్రపుఁ బేరిటి చెలి, నక్షత్ర సుఖంబు గోరి నక్షత్రములోన్,
మొన్నటి పద్యప్రహేళికకు ఇంకా ఎవ్వరూ సమాధానం పంపలేదు. అందుకనే ఇంకో చిన్న క్లూ ను కూడా ఇద్దామనిపించింది.
ఓ చాటుకవి ఆ కావ్యాన్ని గుఱించి అలా అన్నాడట.
కం.
నక్షత్ర సుఖంబు గోరి నక్షత్రములోన్,
నక్షత్రమునకు రమ్మని,
నక్షత్రముఁ బట్టి యీడ్చె నక్షత్రేశున్.
ఇప్పటికైనా అర్థం అవుతుందనుకుంటాను.
Sep 18, 2009
ఇది మనోహర కాంతి నింపైన బింబంబు, బింబంబు కాదిది బెడగు కెంపు
ఈ పద్యాన్నోసారి వీక్షించండి.
సీ.
బింబంబు గా దిది, బెడగు కెంపు,
కెంపు గా దిది, తేఁటి యొంపని మంకెన,
మంకెన గా దిది, మంచి చిగురు,
చిగురు గా దిది, వింత జిగి హెచ్చు పగడంబు,
పగడంబు గా దిది, పానకంబు,
పానకం బిది గాదు, పలుచని చెఱకుపాల్,
చెఱకు పా లిది గాదు, కురజు తేనె,
గీ.
కురుజు తేనెయుఁ గా దిది, కుసుమ రసము,
కుసుమ రసమును గా దిది, గొనబు జున్ను,
జున్ను గా దిది, చవి గుల్కు సుధలదీని,
సుధల దీవియుఁ గా దిది సుదతి మోవి.,
ఎవరా సుదతి ? ఏమా కథ? ఏ కావ్యంలోని దీ పద్యప్రసూనం? ఎవరు వ్రాసిన కావ్యం అది ?
ఇటువంటి అందమైన పద్యాలు చదువుతుంటే ఎంత ఆనందం కలుగుతుంది ? అటువంటి ఆనందాన్ని పదుగురితో పంచుకోకుండా వుండ గలగటం ఎలా సాధ్యమో మీరే చెప్పండి.
Sep 15, 2009
తొల్లి కలవే ఇవియు తొల్లి తానుఁ గలడే కల్లయునుఁ గాదు ఇది కడు నిజము గాదు.
పాడి
తొల్లి కలవే ఇవియు తొల్లి తానుఁ గలడే
కల్లయునుఁ గాదు ఇది కడు నిజము గాదు. IIపల్లవిII
కను దెరచినంతనే కలుగు నీ జగము
కనుమూసినంతనే కడు శూన్యమౌను
కనురెప్ప మరఁగుననె కలిమియును లేమియును
తన మనోభావనలఁ దగిలి తోఁచీని. IIతొల్లిII
తలఁచినంతనె యెంత దవ్వయిన గాన్పించు
తలఁపు మరచినమతికి దట్టమౌఁ దమము
పొలసి మతిమరఁగుననె పుట్టుటలుఁ బోవుటలు
పలుచంచలవికారభావ మీ గుణము. IIతొల్లిII
ముందు దాఁ గలిగితే మూఁడు లోకములుఁ గల
వెందు దా లేకుంటే నేమియును లేదు
అంది శ్రీవేంకటేశుఁ డాత్మలోననె వీఁడె
కందువల నితని సంకల్ప మీపనులు. IIతొల్లిII
4-73
